लकडाउनकै बीच नेपालमा भित्रियो २७ अर्ब रुपैयाँ बराबरको विदेशी लगानी
2020-11-04 16:05:42CRI
Share with:

लकडाउनकै बीच नेपालमा भित्रियो २७ अर्ब रुपैयाँ बराबरको विदेशी लगानी

नेपाली औद्योगिक क्षेत्रमा विदेशी लगानीकर्ताको आकर्षण बढ्दो छ। सोही क्रममा लकडाउनकै बीच पनि कुल १३७ प्रोजेक्टका लागि २७ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी विदेशी लगानी भित्रिएको नेपालको उद्योग विभागले जनाएको रातोपाटी अनलाइनले लेखेको छ।

गत चैतदेखि असोज अन्त्यसम्ममा कृषि, पर्यटन, सूचना÷प्रविधि, उद्योग तथा विविध सेवा क्षेत्रमा गरी गत कुल २७ अर्ब १५ करोड रुपैयाँ बराबरको विदेशी लगानी भित्रिएको विभागले जनाएको हो। गत वर्षको सोही अवधिमा विविध २०० प्रोजेक्टका लागि कुल ३१ अर्ब ३३ करोड रुपैयाँ विदेशी लगानी नेपाल भित्रिएको थियो।

त्यसो त चालु आर्थिक वर्षको तीन महिनामा मात्र औद्योगिक क्षेत्रमा २० अर्ब रुपैयाँ बराबरको विदेशी लगानीले स्वीकृति पाएको विभागले जनाएको छ। कृषि क्षेत्रमा ३२ करोड ९० लाख, सूचना तथा प्रविधिको क्षेत्रमा एक अर्ब ४० करोड, उद्योग क्षेत्रमा ३२ करोड ५० लाख, विविध सेवा क्षेत्रमा ८ अर्ब ५० करोड र पर्यटन क्षेत्रमा अधिकतम १६ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ बराबरको लगानी आएको विभागले जनाएको छ।

उक्त लगानी विभिन्न समयमा विभागमा स्वीकृतिका लागि प्रस्ताव आएकोमा हालैमात्र विभागले स्वीकृति प्रदान गरेको विभागको विदेशी लगानी शाखाका अधिकृत निर्देशक उदयकुमार गुप्ताले बताउनुभयो। यसको अलावा हाइड्रोपावरको क्षेत्रमा समेत विदेशी लगानीको आकर्षण उच्च रहे पनि ठूला आयोजनाका लागि लगानी बोर्डमार्फत लगानी हुने हुँदा विभागले नहेरेको उहाँले बताउनुभयो।

हाल चैत्र ११ यता साना, मझौला तथा लघु घरेलु गरी कुल १३७ प्रोजेक्टका लागि २७ अर्ब रुपैयाँ बराबरको विदेशी लगानी विभागबाट स्वीकृत भएको गुप्ताले जानकारी दिनुभयो।

उद्योग विभागको तथ्याङ्क अनुसार वैदेशिक लगानीको प्रमुख आकर्षणको केन्द्रमा पर्यटन क्षेत्र छ। कुल २७ अर्ब रुपैयाँ बराबरको लगानीमध्ये लगभग दुईतिहाई अर्थात् १६ अर्ब माथिको लगानी पर्यटन क्षेत्रमा मात्र भित्रिएको छ। विभागको तथ्याङ्क अनुसार गत चैत यता पर्यटन क्षेत्रमा मात्र कुल १६ अर्ब ५९ करोड ९० लाख रुपैयाँ लगानी स्वीकृत भएको छ।

पर्यटन सम्बद्ध विभिन्न ७८ वटा परियोजनाका लागि कुल १६ अर्ब ६० करोड ४५ लाख लगानीमध्ये १६ अर्ब ५९ करोड ९० लाख रुपैयाँ विदेशी लगानीले विभागबाट स्वीकृति पाएको हो।

उक्त प्रोजेक्टको कुल स्थिर पुँजी १० अर्ब ९३ करोड ३५ लाख रहेको छ भने व्यावसायिक पुँजी ५ अर्ब ६७ करोड रहेको विभागले जनाएको छ।

चालु आर्थिक वर्षको तीन महिनामा मात्र पर्यटन क्षेत्रमा ५८ प्रोजेक्टका लागि कुल १३ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ विदेशी लगानीले स्वीकृति पाएको छ।

औद्योगिक क्षेत्रको लगानी तथा लगानी स्वीकृतिमा विभागले अब ६ अर्ब रुपैयाँसम्मको प्रोजेक्टमात्र हेर्ने भएको छ। लगानी बोर्डको गठन भएसँगै ६ अर्ब रुपैयाँमाथिको सबै ठूला प्रोजेक्टहरु लगानी बोर्डले हेर्ने भएपछि विभागले ६ अर्बसम्मको लगानीमात्र हेर्ने भएको हो।

त्यसो त मुलुक संघीय संरचनामा गएसँगै उद्योग व्यवसायको दर्ता स्वीकृति, सञ्चालन, व्यवस्थापन तथा नियमको अधिकार प्रदेशलाई हस्तान्तरण गर्ने नीति अनुरुप १५ करोडसम्मको प्रोजेक्ट प्रदेशको भागमा परेको छ।

औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०७६ अनुसार प्रदेशले स्वनिर्णय अनुसार उद्योग तथा लगानी प्रवर्द्धन बोर्ड गठन गर्न सक्ने र प्रदेशभित्र दर्ता भई सञ्चालन हुने उद्योगमा लगानी प्रवर्द्धन गर्न सक्ने व्यवस्था छ। प्रदेशलाई १५ करोडभन्दा माथिको लगानीका प्रोजेक्ट हेर्न र विदेशी लगानी स्वीकृत गर्ने अख्तियार ऐनले नदिएको विभागका निर्देशक भक्तराज जोशी बताउनुहुन्छ।

हाल प्रदेश र संघीय सरकारको बीचमा औद्योगिक लगानी तथा सञ्चालन सम्बन्धि केही असहमति छन्। कानुनतः १५ करोडभन्दा माथिको लगानी प्रदेशले हेर्न नपाउने भनिए पनि प्रदेश सरकारले उक्त व्यवस्थासँग बाझिनेगरी बोर्ड मार्फत प्रदेश कानुनहरु बनाइरहेका छन्।

‘विभाग त सेवाग्राहीहरुकै सहजताका लागि हो। हामीलाई अधिकार चाहिएको होइन बरु कसरी उद्योग व्यवसायिहरुलाई सहजीकरण गर्न सकिन्छ, के कसरी अझ बढी फ्यासिलेट गर्न सकिन्छ भनेर लागिरहेका छौं। व्यसायीहरुको सेवा नै हाम्रो मुख्य ध्येय हो,’ जोशीले भन्नुभयो।