फन्ट डाउनलोड
सि.आर.आइको संक्षिप्त परिचयनेपाली सेवाको संक्षिप्त परिचयसम्पर्कका लागि
आकर्षण चीनतिर
उपेन्द्र बराल सन् २०१२ मा पिएचडी गर्न चीनमा आए। बेइजिङस्थित चाइनिज एकेडेमी अफ साइन्सेस (क्यास) बाट उनले सन् २०१५ मा 'चुरे र यसको उत्पत्ति' विषयमा पिएचडी गरे। उनको अनुसन्धानको क्षेत्र नेपालको चुरे क्षेत्र थियो।
कोरियाली प्रायद्वीपमा चाँदीको घेरा

उत्तर कोरियाले परमाणु बम बनाउन थालेपछि अमेरिकाले निरन्तर रुपमा उत्तर कोरियामाथि आर्थिक नाकाबन्दी लगाउन थाल्यो। अमेरिकाले लगाएको नाकाबन्दीलाई सहयोग पुग्ने गरी संयुक्त राष्ट्रसंघले पनि सन् २००६ देखि उत्तर कोरियाका विरुद्धमा विभिन्न निर्णय गर्न थाल्यो।

चिनियाँ पत्रकारिता र सामाजिक संजाल
पत्रकारितालाई शिष्ट, जिम्मेवारपूर्ण र सत्यतथ्यमा आधारित बनाउनका लागि आचारसंहिताले मियोको काम गर्दछ। कहिलेकाहीँ भूलबस त कहिले गलत नियतले पत्रकारिताको धज्जी उडाउने काम सबैतिर हुने गरेको छ। चीनमा प्रलोभनमा परेर गरिएको गलत पत्रकारिताको एउटा उदाहरण यस प्रकार रहेको छ। २७ वर्षीय पत्रकार छन योङचौ चीनको दक्षिणमा रहेको मुख्य सहर क्वाङ्चौबाट प्रकाशित न्यू एक्सप्रेस दैनिकका रिपोर्टर थिए। उनी सन् २००९ मा स्नातक गरेदेखि उक्त समाचार पत्रमा कार्यरत थिए।
कहिले आउँछ चिनियाँ रेल?

गत पुस ४ गते एमाले अध्यक्ष केपी ओली आफ्ना केही सहयोगी सहित रसुवाको केरुङ पुगे। चुनावी परिणामले बाम गठबन्धनलाई बहुमत प्राप्त भइसकेको अवस्थामा भावी प्रधानमन्त्रीका रुपमा रहेका ओलीको केरुङ भ्रमणले महत्वपूर्ण संकेत गरेको छ।

विचार निर्यातमा चीन
विश्वले चीनलाई अरुका कुरामा वास्ता नगरीकन सुमुसुमु आफ्नो मात्र विकास गरिरहने राष्ट्रको रुपमा चिन्दै आएको थियो। विभिन्न देशहरुमा आन्तरिक र बाह्य द्वन्द्व मच्चिदा चीन सधैँ अलग्ग बसेर नियाल्थ्यो र प्रतिक्रिया बिहिन आफ्नो विकासमा केन्द्रित हुन्थ्यो।
भ्यागुता पछ्याउँदै
पूर्वी चितवनमा जन्मिएका जनकराज खतिवटालाई भ्यागुताको कर्कस आवाज पटक्कै मन पर्दैनथियो। चितवन जिल्ला यसै पनि सिमसारका लागि प्रख्यात छ। सिमसार क्षेत्रमा भ्यागुताहरु प्रसस्त पाइन्छन्। हरेक साँझ भ्यागुताको ट्वार्रट्वार्र आवाज सुन्दा उनलाई झिँझो लाग्थ्यो।
बुढी गण्डकी खोसिएपछिको चिनियाँ रोष

नेपाल सरकारले बुढी गण्डकी जलविद्युत आयोजना चिनियाँ कम्पनीबाट खोसेपछि चिनियाँहरुमा व्यापक असन्तोष देखिएको छ। औपचारिक रुपमा सरकारी निकायबाट प्रतिक्रिया नआए पनि चिनियाँ थिङ्कट्याङ्क र नेपालमा लगानी गरिरहेका कम्पनीहरुमा निराशा छाएको छ।

आसन्न निर्वाचन र चिनियाँ चाहना
आसन्न निर्वाचनले नेपालमा राजनीतिक स्थायित्व हुने र आर्थिक विकासको यात्रा सुरु हुने चीनले अपेक्षा राखेको छ। नेपाल सधैँ राजनीतिक मुद्दामै अल्झिरहेको कुरा चीनलाई पटक्कै मन परेको छैन।
नेपालमा सी विचारधाराको प्रभाव
चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (सीपीसी) को १९ औँ महाधिवेशनले वर्तमान चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिन फिङको विचारधारालाई पारित गर्दै पार्टीको विधानमा लेख्ने निर्णय गरेपछि यसको चर्चा नेपाली सामाजिक संजाल प्रयोगकर्ताहरुले अनौठो ढङ्गले गरे।
चीनको नयाँ युग सपना
गत बुधबार चीनको राजधानी बेइजिङमा चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको १९ औँ महाधिवेशन सुरु भएको छ। एक साता चल्ने यो महाधिवेशनले मुख्य नेतृत्व परिवर्तन नगरे पनि चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको शक्तिशाली पोलेटब्युरो स्थायी समितिमा पाँचजना नयाँ अनुहार भित्र्याउँदैछ।
माओ सुतिरहेको घर
बेइजिङको केन्द्रमा रहेकाले चीन भ्रमणमा आउने शतप्रतिशत विदेशी पर्यटक थिआन आनमन स्क्वायर पुग्छन्। चीनको मात्र होइन, यो विश्वकै सबैभन्दा ठूलो चोक मानिन्छ। थिआन आनमन चोक उत्तरपट्टि चीनको पुरानो दरबार छ- निषेधित सहर अर्थात् 'फर्बिडन सिटी'। यो विश्वकै सबैभन्दा ठूलो दरबार हो। दरबारको मुख्य प्रवेशद्वारमाथि राखिएको चिनियाँ नेता माओको तैल चित्र हरेक वर्ष परिवर्तन हुने बताइन्छ।
चिनियाँ केटीको धुस्नु कुटाइ
२०१५ जुन १२ देखि १६ सम्म चीनको युन्नान प्रान्तको सदरमुकाम खुन्मिङमा 'तेस्रो चीन दक्षिण एसिया एक्स्पो' आयोजना गरिएको थियो। एक्स्पोको विशेष रिपोर्टिङ गर्न सीआरआई नेपाली सेवाकी सहकर्मी मुनासँग म पनि खुन्मिङ गएँ। सीआरआईबाट दक्षिण एसियाली केन्द्रका बङ्गाली, सिँहाली, तमिल, उर्दू लगायत सेवाबाट चिनियाँ र मजस्तै विदेशी विशेषज्ञ सहभागी थिए।
रक्सी संस्कृति
चीनमा रक्सीलाई उच्च प्राथमिकतामा राखिन्छ। चिनियाँ संस्कृति अनुसार पाहुनाको स्वागतका लागि रक्सी नभइ हुँदैन। नोबेल पुरस्कार विजेता विश्वप्रशिद्ध चिनियाँ लेखक मो यानले उपन्यास नै लेखेका छन् रिपब्लिक अफ वाइन अर्थात् रक्सीको गणतन्त्र। यो उपन्यासबाट थाहा पाइन्छ चीनमा रक्सीको महत्व र महिमा।
ब्रिक्सः चीनको फैलदो प्रभाव

यही भाद्र १८ गते आइतबार चीनको दक्षिणपूर्वमा पर्ने फुचियान प्रान्तको स्यामनमा सुरु भएको नवौँ ब्रिक्स शिखर सम्मेलन भाद्र २० गते मंगलबार सम्पन्न भएको छ। समापन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिन फिङले ब्रिक्स खुलस्त, पारदर्शी, साझा हितयुक्त हुनुका साथै कुनै तेस्रो पक्ष लक्षित नभएको बताए। घुमाउरो अर्थमा उनले ब्रिक्सलाई सबै विकासोन्मुख राष्ट्रहरुको साझा संस्था बनाउन चाहेको संकेत गरेका छन्। एक दसक अगाडि स्थापित ब्रिक्स अहिले विश्वको महत्वपूर्ण मन्चको रुपमा स्थापित भएको छ।

अर्थनीतिमा नरम, राजनीतिमा कडा
महासचिव सी चिन फिङले प्रस्तुत गरेको प्रतिवेदनमा मुख्य गरी चिनियाँ आर्थिक विकास, भ्रष्टाचार नियन्त्रण, गरिबी निवारण, पर्यावरणीय संरक्षण, बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ, चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका सदस्यमाथि कडा अनुशासन, चीनको कुटनीतिक सम्बन्ध जस्ता विषयमाथि प्रकाश पारिएको छ । सीले प्रस्तुत गरेको प्रतिवेदनका अनुसार चीनले सुधार र खुलापनलाई अँगाल्दै आएको चीनले बजारलाई अझै खुल्ला गर्ने नीति लिएको छ ।
नेपालले सिक्किमबाट पाठ सिकोस्
थिङ्कट्याङ्कलाई चिनियाँ कुटनीतिको महत्वपूर्ण खम्बा मानिन्छ। विभिन्न देशसँग सम्बन्धित चिनियाँ थिङ्कट्याङ्कले तयार बनाएको प्रतिवेदन र सुझावका आधारमा चीनको परराष्ट्रमन्त्रालयले विदेश नीति निर्धारण गर्दछ। चीनका विभिन्न विश्वविद्यालयहरुमा विभिन्न देश र क्षेत्र हेर्ने निकाय छन्।
चिनियाँको नेपाली भाषा

रेडियो बेइजिङको नाम परिवर्तन भएर चिनियाँ अन्तर्राष्ट्रिय रेडियो सीआरआई भयो। रेडियो बेइजिङबाट सीआरआई हुँदासम्म नेपालमा ५ सय भन्दा बढी श्रोता क्लबहरु थिए। प्रकाश बाबु पौडैल, टिकाराम घिमिरे, राजेन्द्र पहाडी, दुर्गा घिमिरे, राजेन्द्र रिमाल लगायतका हामी सीआरआईका सक्रिय श्रोता मिलेर २०५३ सालमा 'सीआरआई श्रोता क्लबहरुको राष्ट्रिय परिषद नेपाल' बनायौँ। नेपालभर रहेका सम्पूर्ण श्रोता क्लबहरु छाता संगठन थियो यो।

ससुराली चीन
नेपाल र चीनबीचको सम्बन्ध युगौँ पुरानो छ। दुई देशबीचको सांस्कृतिक सम्बन्धमा मन्जुश्री, भृकुटी, अरनिको जस्ता सांस्कृतिक दूतले दुईदेशबीचको सम्बन्धलाई प्रगाढ बनाउने काम गरेका छन्। चीनबाट गएका मन्जुश्रीले चोभारको गल्छी काटेर तालको पानी बाहिर पठाई काठमाडौँ उत्पत्यकामा बस्ती बसाएको इतिहास छ।
भड्किँदैछ चिनियाँ समाज
सन् 1978 मा तङ स्यावो फिङ चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको निर्णायक तहमा आएपछि बन्द चिनियाँ समाजलाई खुला समाजतर्फ डोहोर्‍याउन केही मार्गचित्र प्रस्तुत गरे। सुधार र खुलापन नामबाट चीनले विश्वलाई आश्चर्य बनाउने गरी आर्थिक विकासको छलाङ मारेको तङ स्यावो फिङको नीतिले नै हो। उनलाई आधुनिक चीनका मार्गदर्शक महान नेता मानिन्छ। तङकै नीतिले चीन आज संसारको पहिलो अर्थतन्त्र बन्ने दौडमा छ। बन्दबाट खुला र सुधारमा क्रमिक अगाडि बढेको तर पूरै पूँजीवादी अर्थ व्यवस्था स्वीकार नगरेको चिनियाँ अर्थव्यवस्थालाई चिनियाँ चरित्रको बजारमुखी समाजवादी अर्थतन्त्र भनेर चिनियाँ नेताहरु अर्थाउने गर्छन्।
गरिबी निवारणमा चिनियाँ अनुभव
चीनको मध्यभागमा पर्ने कान्सु प्रान्तको लान चौ शहरमा यही असार 22 देखि 25 सम्म 23 औँ चीन लानचौ लगानी तथा व्यापार मेलामा नेपालमा उपराष्ट्रपति सहभागी हुने भएका छन्। चीनको परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता लु खाङ्गले गत बिहिबार बेइजिङमा आयोजित नियमित पत्रकार सम्मेलनमा उक्त कुराको संकेत गर्दै लानचौ मेलामा चीनले नेपाललाई प्राथमिकतामा राखेको बताए।
काननान तिब्बती स्वायत्त प्रिफेक्चरमा गरिबी निवारणको नमूना
   चीनमा तिब्बत स्वायत्त प्रदेश बाहिर दसवटा तिब्बती स्वायत्त प्रिफेक्चर रहेका छन्। दसवटा तिब्बती स्वायत्त प्रिफेक्चरमध्ये कान्सु प्रान्तको दक्षिणी भेगमा रहेको काननान एउटा हो। काननान स्वायत्त तिब्बती प्रिफेक्चरको क्षेत्रफल 40 हजार 8 सय 98 किलोमिटर रहेको छ। यहाँको सरदर उचाइ समुद्री सतहभन्दा तीन हजार मिटर रहेको छ।
चिनियाँ हाते चिया
फुचियान प्रान्तको वुयि पर्वतमा मात्र पाइने चट्टाने चियालाई 'रक टी' भनिन्छ। ओलङ चियाकै एउटा प्रकारका रुपमा रहेको रक टीलाई चिनियाँ भाषामा 'ताहोङफावो' भनिन्छ। फुचियान प्रान्तको उत्तरी क्षेत्रको वुयिपर्वतको अत्यन्त जोखिमपूर्ण चट्टानका खोँचहरुमा चियाका बुट्टाहरु छन्। त्यहाँ उष्ण प्रदेशमा जस्तै प्राय पानी परिरहन्छ तर गर्मी चाहिँ हुँदैन। अष्ठ्यारा चट्टानमा पलाएका चियाका बुट्टालाई 365 वर्षदेखि संरक्षण गरेर राखिएको छ। त्यहाँको चिया वर्षको एकपटक मात्र टिपिन्छ। विशेष गरी अप्रिलदेखि जुन महिनामा टिपेर हातैले बनाइने यो चिया सबैभन्दा महङ्गो चियामा पर्दछ।
बीआरआई प्रवेशपछि के गर्ने ?
चीनले अगाडि सारेको बहुपक्षीय अवधारणा बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ 'बीआरआई'मा नेपालले हस्ताक्षर गरेपछि नेपाल र भारतमा तिब्र प्रतिक्रियाहरु देखिए। बीआरआईमा हस्ताक्षर गरेपछि कायापलट नै हुने भयो जसरी यो विषयलाई नेपालमा व्याख्या गरियो भने भारतीय संचारमाध्यमले बीआरआईमा नेपालको प्रवेशलले भारतलाई तनाव र चिन्ता उत्पन्न भएको भन्दै समाचार सम्प्रेषण गरे। भारतका लागि नेपाली राजदूत दिपकुमार उपाध्यायले बीआरआईमा नेपालले हस्ताक्षर गरेर अपरिपक्वता प्रदर्शन गरेको प्रतिक्रिया भारतीय संचार माध्यमलाई दिए।
विश्वको अगुवाइ गर्ने आकांक्षा
उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै चीनका राष्ट्रपति सी चिनफिङले शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वका पाँच सिद्धान्तका आधारमा चीनले बीआरआईद्वारा पुरानो रेशम मार्गले छुने र चीनका छिमेकी सबै मुलुकमा मैत्रीपूर्ण सहयोगात्मक विकास गर्ने बताए। उनले सन् 2014 देखि 2016 सम्म चीनले 'बेल्ट एन्ड रोड'ले छुने मुलुकसँगको व्यापारको कुल रकम 30 खर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी भएको जानकारी दिँदै यस क्षेत्रमा भएको लगानी पनि 50 अर्ब डलरभन्दा बढी पुगेका बताए। चिनियाँ व्यवसायीले सम्बन्धित मुलुकलाई 1 अर्ब 10 करोड डलरको कर तिर्दै 1 लाख 80 हजारभन्दा बढी रोजगारी सिर्जना गरेको जानकारी दिए।
चिनियाँ पत्रकारिताको अवस्था
माध्यममा चिनियाँ संचार जगतका बारेमा अत्यन्त थोरै जानकारी पाइन्छ। चिनियाँ संचारको विकासले नेपाली संचार जगतलाई पनि अतुलनीय फाइदा पुर्‍याउन सक्छ। विशेष गरी चिनियाँ प्रविधि र अनुभव नेपाली संचार उद्योगका लागि निकै फलदायी हुनेछ।
चिनियाँ चङ्गा
चङ्गा दुई हजार वर्षभन्दा अगाडि चीनमा आविष्कार भएको हो। चङ्गासँग चिनियाँ संस्कृति जोडिएको छ। पहिले पहिले चीनमा काठबाट चङ्गा बनाइन्थ्यो। पछि चीनमै कागजको आविस्कार भएपछि कागजबाट चङ्गा बनाउन थालियो।
नेपाली भाषाका गुरु वाङ

चीनको सिचुवान प्रान्तमा सन् 1968 मा जन्मिएका 49 वर्षीय वाङ चुङ सन् 1991 देखि हनान प्रान्तको हनान विश्वविद्यालयमा नेपाली भाषा अध्यापन गर्छन् । एसियाली भाषा तथा साहित्यमा विद्यावारिधि गरेका वाङ सहप्राध्यापक भइसकेका छन् र सो विश्वविद्यालयको एसियाली विभागका प्रमुख पनि हुन् ।

चीन भ्रमणपछि प्रचण्डको परीक्षा
आफूलाई चीनको असल मित्रका रूपमा परिचय गराएका प्रचण्डले चीनको विश्वास जितेका थिए तर त्यो विश्वासको केही अंश उनले चीनबाट फर्कंदा बाटामै गुमाए। त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उनले पत्रकारलाई भने, 'मेरो राजनीतिक र औपचारिक विदेश भ्रमण त भारतबाटै हुन्छ।
बिनातयारीको प्रचण्ड भ्रमण
प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'ले चीनको हाइनान प्रान्तमा आयोजना हुने बोआओ एसिया फोरममा भाग लिँदै चीनको औपचारिक भ्रमण गर्दैछन्। नौ महिने तमसुकमा हस्ताक्षर गरेर प्रधानमन्त्री भएका प्रचण्डले कुर्सी छोड्नुभन्दा पहिले चीनको औपचारिक भ्रमण गर्ने तीव्र इच्छा प्रकट गरेका कारण बेइजिङ भ्रमणको तारतम्य मिलेको छ।
दुई अधिवेशनका मुद्दाहरु
चीनले सन् 1978 देखि सुधार तथा खुलापन लागू गरेको हो। चिनियाँ चरित्रको बजारमुखी अर्थतन्त्रकै कारण आज चीनको अर्थतन्त्र अत्यन्त मजबुत र सकारात्मक छ। विश्वअर्थतन्त्रमा मन्दी आउँदा पनि चिनियाँ अर्थतन्त्रलाई त्यसले छुन नसकेको कारण चीनको अर्थतन्त्र राम्रो भएको र यस सम्बन्धी चिनियाँ नीति सफल भएकाले हो। यस्तो अवस्थामा दुई अधिवेशनमा छलफल हुने र पारित हुने अर्थतन्त्र सम्बन्धी हरेक कुराले विश्वको नजर तानेको छ।
1  2  3  4  5