फन्ट डाउनलोड
सि.आर.आइको संक्षिप्त परिचयनेपाली सेवाको संक्षिप्त परिचयसम्पर्कका लागि
दुई अधिवेशनका मुद्दाहरु
चीनले सन् 1978 देखि सुधार तथा खुलापन लागू गरेको हो। चिनियाँ चरित्रको बजारमुखी अर्थतन्त्रकै कारण आज चीनको अर्थतन्त्र अत्यन्त मजबुत र सकारात्मक छ। विश्वअर्थतन्त्रमा मन्दी आउँदा पनि चिनियाँ अर्थतन्त्रलाई त्यसले छुन नसकेको कारण चीनको अर्थतन्त्र राम्रो भएको र यस सम्बन्धी चिनियाँ नीति सफल भएकाले हो। यस्तो अवस्थामा दुई अधिवेशनमा छलफल हुने र पारित हुने अर्थतन्त्र सम्बन्धी हरेक कुराले विश्वको नजर तानेको छ।
चीनसँग बढ्दो दुरी
गत वर्ष तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी ओलीको कार्यकालमा नेपाल चीन सम्बन्धले नयाँ उचाइ पाएको थियो। चीनसँग वर्षौँदेखि हुन नसकेको व्यापार तथा पारवहन सम्झौता भएपछि नेपाली पक्ष मात्र होइन चिनियाँ पक्ष पनि उत्तिकै उत्साही थियो। उसबेला चीनले नेपालमा लगानी बढाउने, बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ कार्यक्रम मार्फत विभिन्न पूर्वाधार निर्माण गर्ने, रेलवे सेवा जोड्ने, नेपालका संभावित पेट्रोलियम पदार्थको उत्खनन् गर्ने जस्ता लक्ष्यसँगै नेपाली हाइड्रोपावरमा व्यापक रुपमा चिनियाँ लगानी गर्ने घोषणा नै गरेको थियो।
चिनियाँ संचारमाध्यममा नेपाल सन्दर्भ
चीन विशाल छ। चीनको एउटा प्रान्त नै नेपालभन्दा कयौँ गुणा ठूलो छ। त्यसमाथि संस्कृति र भाषाको फरकले गर्दा नेपाली विषयको प्रभाव चीनमा नगन्य हुन्छ। पछिल्लो समय चीनले आर्थिक कुटनीतिलाई अगाडि सार्दै आएको छ। चीनमा भएका साना साना घटना पनि विश्व संचार जगतका लागि खुराक बन्न सक्छन्। किनभने त्यसको विश्वमा तीब्र प्रभाव पर्छ। तर नेपालका घटनाले चीनमा खासै प्रभाव नपार्ने हुनाले पनि चिनियाँ संचारका नजर नपरेको हुन सक्छ।
कन्फ्युज्ड चिनियाँ
चीन भ्रमणमा आएका पत्रकारहरु हरिबहादुर थापा, गोकर्ण अर्याल, बिजय पौडेल लगायतका साथीहरुलाई गत वर्ष सन् 2016 मे 18 तारिख बेइजिङस्थित लामा मन्दिरमा भेट्ने अवसर मिल्यो। बेइजिङको केन्द्र भागमा रहेको लामा मन्दिर विश्व सम्पदामा सूचिकृत एउटा सांस्कृतिक स्थल हो।
नेपालचीन सैनिक अभ्यासको सांकेतिक अर्थ
नेपाल र चीनबीचमा हुँदै गरेको संयुक्त सैनिक अभ्यासले दुई देशबीचको सम्बन्धमा उर्जा थपेको छ। विशेषत केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वको सरकार अफसफल बनाइएपछि नेपाल र चीनबीचमा त्यति न्यानो सम्बन्ध हुन नसकेको जगजाहेर छ।
रातो खामको युद्ध
यसै त कम्यनिष्ट मुलुक त्यसमाथि परम्परादेखि नै रातो रङ मन पराउने चिनियाँहरु। ड्रागन रातो, सजावट रातो, आतिथ्य सत्कारको ब्यानर रातो, उपहारको र्‍यापिङ रातो अनि झन्डा रातो। चीनमा रातो रङलाई शक्ति, खुशी, अशल भाग्य र शुभसंकेतका रुपमा लिइन्छ।
रेशमी मार्गमा नेपालको अलमल
चीनले अगाडि सारेको 'बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ' कार्यक्रममा नेपालले सहभागी जनाउन आनाकानी गरिरहेको छ। सन् 2014 मा नेपालले यस कार्यक्रममा सहभागी हुनका लागि प्रारम्भिक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो। त्यसपछि दुर्इ वर्ष बितिसक्ता पनि नेपालले पूर्ण सहभागी हुने प्रतिवद्धताका साथ हस्ताक्ष्र गरेको छैन।
प्रदूषणविरुद्ध प्रहरी !
बेइजिङका सबै कार्यालयमा कर्मचारीहरूलाई मास्क लगाउन चीन सरकारले उर्दी जारी गरेको छ। प्राय:जसो कार्यालयहरूले आफ्ना कर्मचारीहरूलाई नि:शुल्क मास्क वितरण पनि गरेका छन्। सुन्दै अचम्म लाग्ने 'मास्क लगाउन पनि सरकारले निर्देशन जारी गर्नुपर्ने !'
अनलाइन सेवा र चिनियाँ अनुभव
केही महिना अगाडि एक नेपाली अनलाइनले नेपाली कांग्रेसका युवा नेता तथा सांसद गगन थापाका बारेमा एउटा झुटो समाचार प्रकाशन गर्‍यो। समाचार प्रकाशन भएको केही समयमै सामाजिक संजालकर्ताले सेयर गर्न थाले। अनलाइनमा देखिएका कुरा यथार्थ हुन् कि होइन भन्ने सत्यतथ्य नकेलाइकन सामाजिक संजालमा सेयर गर्ने प्रचलन नेपालमा अत्यधिक लोकप्रिय छ।
पीडितलाई क्षतिपूर्ति दिलाउन संचारमाध्यमको भूमिका
मकवानपुर पदमपोखरीका शशिकुमार तितुङलाई 2069 बैशाख 12 मा प्रहरीले पक्राउ गर्‍यो। माछा मारेर बेच्ने सामान्य पेशामा रहेका गरिब तितुङलाई 'मानव बेचबिखन' अभियोगमा पक्राउ गरिएको थियो। उनको बोलाउने नाम शक्ते रहेछ। मानव बेचबिखनमा सत्य भन्ने व्यक्तिलाई अदालतले 22 वर्ष अगाडि दोषी ठहर गरेको रहेछ।
सम्पादकद्वारा त्यो समाचारको सहादत
उनले भोलिपल्ट बिहानै फ्याक्स पठाएछन्। सायद कार्यालयमा कोही आइनपुगेको अवस्थामा उनले हतार हतार फ्याक्स पठाएको हुन सक्छ। मैले त्यसलाई पाठक पत्रमा राखेँ। जब पत्रिकामा त्यो पाठकपत्र प्रकाशन भयो। दिउँसो हुल बाँधेर उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषदका सबैजसो कर्मचारीहरु गाडी नै लिएर नयाँसडक दैनिकको कार्यालयमा आए। हुँदै नभएको समाचार किन छापेको तपाईंसँग के प्रमाण छ जस्ता कुरा उनीहरुले तेर्स्याए।
आर्यकाको चिनियाँ अनभुव
दस वर्षीय आर्यका श्रेष्ठ चीनको राजधानी बेइजिङस्थित एक प्राथमिक विद्यालयमा कक्षा 5 मा पढ्दै छिन्। उनी नेपालबाट चीन गएको 6 वर्ष भयो। उनले नेपालमा नर्सरी र एलकेजी पढेकी थिइन्। चीन पुगेर उनले एक वर्ष पूर्व प्राथमिक शिशु कक्षा पढिन्। सुरुसुरुमा उनी चिनियाँ पटक्कै बुझ्दिनथिन्। घरमा चिनियाँ टेलिभिजन हेरिरहने र कक्षामा साथीहरुको माहोल बन्दै गएपछि केही महिनामै उनी चिनियाँ बोल्न थालिन्।
चीनकी इन्दिरा
त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट यस्तो अप्ठ्यारो विषयमा विद्यावारिधि गर्ने विद्यार्थी अन्य विषयको तुलनामा थोरै छन्। त्रिविबाट नेपाली भाषाविज्ञानमा विद्यावारिधी गर्ने थोरै विद्यार्थीमा एकजना चिनियाँ युवती पनि छिन्। गत वर्षदेखि त्रिविबाट नेपाली भाषाविज्ञानमा विद्यावारिधि गरिरहेकी चिनियाँ युवती सिङ युनको नेपाली नाम इन्दिरा हो। चीनको साङतोङ प्रान्तबाट बेइजिङ आएकी 34 वर्षीय इन्दिरा विगत 16 वर्षदेखि नेपाली भाषासँग जोडिएकी छन्।
किन खुल्दैन तातोपानी नाका?
तातोपानी नाका विगत 50 वर्षदेखि नेपाल र चीनलाई जोड्ने एकमात्र मुख्य स्थल नाका हो। यो नाका दुई देशबीचको मैत्री सम्बन्धलाई सुमधुर बनाउने मुख्य कडी हो। अरनिको राजमार्ग चिनियाँ सहयोगमा निर्माण भई 2023 सालदेखि संचालनमा आएको हो। यो राजमार्ग बनाउँदा भारत र रुसजस्ता विशाल दुईवटा छिमेकी मुलुकसँग चीन पौँठेजोरी खेलिरहेको थियो। त्यतिबेला रुसले चीनमाथि नाकाबन्दी लगाएको थियो भने भारतसँग युद्ध भइरहेको थियो।
चिनियाँ मालवाहक रेल र नेपाली व्यापारी
गत वर्ष दसैँ—तिहारदेखि जाडो यामभरि नेपालका मुख्य बजारमा चिनियाँ सामानको अभाव रह्यो। भारतले लगाएको नाकाबन्दीका कारण चिनियाँ सामान पनि बजारमा नपाउँदा उपभोक्ताहरू छक्क पर्थे। नेपालका दुवै छिमेकी मुलुकमध्ये एउटाले नाकाबन्दी लगाउँदा अर्को मुलुकको सामान बजारमा नपाउनुको कारण सर्वसाधारण उपभोक्ताले थाहा नपाउनु सामान्य थियो। अधिकांश नेपाली व्यापारीले चीनबाट नेपाल सामान लाँदा समुद्री मार्ग भएर भारतको कलकत्ता बन्दरगाह प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता थियो।
साकाहारी भोकै
चीनमा मासु नखाने मान्छे हुँदैनन्। अझ उनीहरु मासु बिना खानै सक्दैनन्। बेइजिङमा अत्यनत् सीमित साकाहारी रेष्टुरेन्ट त छन् तर ती चिताइ नसक्नु महङ्गा। चिनियाँ नयाँ वर्ष वसन्त चाडको एक साताको अवधिमा चिनियाँहरुले कुनै पनि हतियार चलाउँदैनन्। हतियार नचलाएर के भयो त मासु खान उनीहरुलाई कसैले रोक्दैन। किनभने एक साताका लागि मासु पहिले नै साना साना टुक्रा पारेर फ्रिजमा राख्छन्।
चिनियाँ नेतामाथि अनुशासनको लगाम
चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी अठारौँ केन्द्रीय समितिको छैटौँ पूर्ण बैठक अक्टोबर 24 देखि 27 सम्म बेइजिङमा सम्पन्न भएको छ। चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको इतिहासमा पहिलो, दोस्रो र तेस्रो पूर्ण बैठकलाई निकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। पहिलोले पार्टीको सचिवालय चयन, दोस्रोले चीन सरकारको नेतृत्व चयन र तेस्रोले नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्छ। बाँकी पूर्ण बैठकहरू पहिला तीनवटा जति महत्त्वपूर्ण मानिँदैनन्। तर गत महिना सम्पन्न छैटौँ पूर्ण बैठकलाई चिनियाँ सञ्चार माध्यम र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले ऐतिहासिक र महत्त्वपूर्ण भनेर समीक्षा गरेका छन्।
श्वेत चैत्यको शान
चीनको राजधानी बेइजिङको केन्द्रभागमा एउटा ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्पदा छ जहाँ नेपाली बाहेक सबैले बीस चिनियाँ युआन युआन अर्थात् तीन सय रुपैयाँभन्दा बढीको टिकट काटेर प्रवेश गर्नुपर्छ तर नेपालीलाई निशुल्क प्रवेशको व्यवस्था छ।
प्रेम दिवसमाथि चिनियाँको चुनौति
प्रेम दिवसको विरुद्धमा प्रेमीप्रेमिका नहुने चिनियाँ युवाले सुरु गरेको एकल दिवस अर्थात् 'सिङ्गल डे' नै आज आएर संसारको बसैभन्दा धेरै व्यापार हुने लोकप्रिय दिनका रुपमा गणना हुन थालेको छ। हरेक वर्षको नोभेम्बर 11 तारिखलाई चीनमा एकल दिवसका रुपमा मनाइन्छ।
संशयमा चिनियाँ राष्ट्रपतिको नेपाल भ्रमण
प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले आफ्नो कार्यकालमा चीनका राष्ट्रपति सी चिन फिङलाई नेपाल भ्रमण गराउने लक्ष्य राखेका थिए। माओवादी केन्द्रका कतिपय नेताहरुले नै चिनियाँ राष्ट्रपतिको नेपाल भ्रमणले दालाहको कार्यकालको सफलताको मापन हुने दावी गरेका थिए।
हाङ्चौमा केन्द्रित विश्व नजर
यतिबेला चीनको चच्याङ प्रान्तको हाङचौ सहर बेहुलीजस्तै सिँगारिएको छ। धपक्कै बलेको हाङचाउले भदौ 19 र 20 मा विश्वअर्थजगतलाई आफूभित्र कैद गरेको छ। विश्वका महत्वपूर्ण आर्थिक शक्ति राष्ट्रका कार्यकारी प्रमुख,अर्थमन्त्री र केन्द्रीय बैंकका गभर्नरहरु टुपी कसेर हाङचौमा'जी 20 को एघारौँ शिखर सम्मेलन'का नाममा आर्थिक वहस सुरु गरेका छन्।
नयाँ प्रधानमन्त्रीसामु नेपाल चीन सम्बन्धका चुनौति
नेपालको छिमेकी मित्रराष्ट्र चीनले सधैँ नेपालमा राजनीतिक स्थिरता होस् भन्ने शुभेच्छा राख्दै आएको छ। नेपालका राजनीतिक परिवर्तन र सरकार परिवर्तनमा तटस्थ रहँदै चीनले आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने नीति लिएको छ। केपी ओलीले राजीनामा दिँदा पनि चिनियाँ परराष्ट्रमन्त्रालयले नेपाल चीन सम्बन्ध उत्तिकै सुमधुर रहने स्पष्ट पारिसकेको छ।
कति सम्भव छ नेपालमा चिनियाँ रेल ?
गत वैशाख 29 गते बुधबार चीनको मध्यक्षेत्रमा पर्ने कान सु प्रान्तको सदरमुकाम लान चौबाट काठमाडौँ लक्ष्य गरेर एउटा मालबाहक रेल गुड्यो। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको चीन भ्रमणमा भएको पारवहन सम्झौताको कार्यान्वयनमा चीनले देखाएको यो सक्रियताको एउटा सांकेतिक कार्य थियो।
चीन दक्षिण एसिया एक्स्पो र नेपाल
एक्स्पोको अवधिमा 14 करोड चिनियाँ युआन बराबरको विभिन्न 40 वटा आर्थिक तथा व्यापारिक, विज्ञान तथा प्रविधि र शिक्षा क्षेत्रमा आदानप्रदान गर्ने सम्झौता भएको छ। एक्स्पो सकिएपछि आयोजकले पत्रकार सम्मेलनमा दिएको प्रारम्भिक तथ्याङ्क अनुसार विभिन्न 4 सय 95 वटा परियोजनामा लगानी गर्न हस्ताक्षर भएको छ।
राजनीतिक स्थिरताका लागि चिनियाँ चासो
गत बैशाख तेस्रो साता नेपालमा एक्कासी सरकार परिवर्तनको आँधी आयो। क्षणिक रुपमा आएको आँधीको प्रभाव 24 घन्टामै सून्य भए पनि नेपालको सरकार अस्थिर छ भन्ने कुरालार्इ अन्तर्राष्ट्रिय समाजमा राम्रैसँग प्रभाह गर्न सफल भयो। नयाँ संविधान बनेपछि नेपालमा राजनीतिक स्थिरता होला र आर्थिक विकासले गति पक्रेला भन्ने आशामाथि तुसारापात गरायो।
चिनियाँ पर्यटक बढाउने उपाय
         नेपाल पर्यटन बोर्ड तथा नाटाको संयोजनमा गत चैत्र 29 देखि बैशाख 6 सम्म चीनका मुख्य चारवटा सहरमा नेपाली पर्यटन प्रवर्द्धन कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ। बेइजिङ, ह्वाङचाउ, सांघाई र छन्दूमा भएको नेपाली पर्यटन प्रवर्द्धन कार्यक्रमले नेपालमा उल्लेख्य रुपमा चिनियाँ पर्यटक बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।
नेपाल : चीन र दक्षिण एसियाको पुल
       नेपाल र चीनबीचको सम्बन्धमा राजनीतिक मुद्दाको सट्टा आर्थिक मुद्दा प्रधान हुनथालेका छन्। अब नेपालले चीनसामु एक चीनको नीतिको प्रशंसा गरेर मात्र पुग्दैन। दुई देश बीचमा के कति आर्थिक लाभका कार्यक्रममा हातेमालो गर्न सकिन्छ भन्ने कुरालाई प्रस्ट्याउन आवश्यक छ।
'नेपालमार्फत चीनले दक्षिण एसियामा उपस्थिति देखाउनेछ'
चिनियाँ राज्यपरिषद्को अधीनमा रहेको चिनियाँ समसामयिक अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध अध्ययन संस्था (सीआईसीआईआर) चिनियाँ थिंक ट्याङ्कहरुको संस्था हो। यसले चीन सरकारलाई विदेश मामिलासम्बन्धी सल्लाह र सुझाव दिने गर्छ। प्रा. हु सिसेङ 'सीआईसीआईआर'को एसिया तथा ओसियानिक विभागका निर्देशक हुन्।
चीन भ्रमणका उपलब्धिहरु
प्रधानमन्त्री भएपछि केपी शर्मा ओलीले दुवै छिमेकी मुलुकको भ्रमण गरेका छन्। भारत भ्रमण गरेको एक महिनामै चीन भ्रमण भएकाले छोटो समयको तयारीबाट पनि भ्रमण उल्लेख्य र उपलब्धिमूलक सावित भएको छ। समग्रमा केलाउँदा प्रधानमन्त्रीको चीन भ्रमणले नेपाललाई दूरगामी प्रभाव छाड्ने र नयाँ शिराबाट अगाडि बढ्ने ढोका खुलेको छ।
चीनसँग राख्नुपर्ने एजेन्डाहरु
       जटिल परिस्थितिमा भारत भ्रमण गरेर चीन भ्रमण गर्न लागेका प्रधानमन्त्री निकै उत्साही देखिन्छन्। भारत भ्रमणभन्दा पहिले विज्ञ टोली गठन भएको र सरोकारवालाहरुसँग  बैठक तथा छलफल गरेका प्रधानमन्त्रीले चीन भ्रमण अगाडि पनि छलफल र बैठक गरी सुझाव मागेका छन्। ती सुझाव अनुसार के कति उपलब्धि हाँसिल हुन्छ त्यो हेर्न बाँकी छ।
1 2 3 4